Binnen het onderwijs Engels in Nederland wordt traditioneel vooral gebruik gemaakt van het Brits Engels of soms het Amerikaans Engels als de standaard waarnaar gestreefd dient te worden. De meeste methodes hanteren nog steeds het Brits Engels als de ideale standaard voor de Engelse taal, met Britse filmpjes en audiofragmenten, maar ook regelmatig teksten over Britse leerlingen, Britse scholen en Britse gewoontes. Hoewel docenten zelf steeds vaker richting leerlingen benoemen dat dit hun er niet van moet weerhouden om te spreken met een ander accent, worden leerlingen in de praktijk onvoldoende blootgesteld aan andere voorbeelden om dit te geloven.

Talen vergroten je wereld. Het is dan ook niet gek dat de Europese regeringsleiders op de top van maart 2002 in Barcelona al besloten de talenkennis van hun burgers te vergroten door te stellen dat elke burger van de EU behalve zijn of haar moedertaal nog minstens twee andere talen zou moeten beheersen, met een nadruk op de communicatieve vaardigheden in de talen. Ze leggen zelf uit dat ze meertaligheid willen stimuleren omdat het mensen stimuleert meer open te staan voor anderen en de culturen van anderen.

De reden dat we Nederlandse leerlingen stimuleren om meerdere talen naast hun eigen taal te leren, is omdat we geloven dat hiermee hun wereld verbreed wordt. Juist kennis van andere talen biedt de mogelijkheid om contact te krijgen met anderen, waardoor we als mensen dieper inzicht krijgen in de ander en meer begrip krijgen voor elkaar. Meer kennis over de ander stimuleert ruimte voor begrip voor de ander, en we hopen als docenten dat we door ons taalonderwijs mogen bijdragen aan deze stap van persoonlijke ontwikkeling voor ons leerlingen.

Taal verbreedt je wereld. De immersieve omgeving waarin in zelf ben opgegroeid, heeft me daar diep van overtuigd. Tot aan mijn vijftiende levensjaar heb ik in Centraal-Azië gewoond. Daar kwam ik, met name op mijn internationale school, in aanraking met Engels gekleurd door allerlei variëteiten en accenten, van docenten uit het zuiden van de Verenigde Staten tot Zuid-Koreaanse ouders van vriendinnen en van Scandinavisch-Engelse klanken tot Tadzjieks-Engels geroep. De Engelse taal verbond mij met mensen over heel de wereld vanuit alle continenten, en doordat ik Engels spreek, kan ik ook nu nog met allerlei mensen over de hele wereld communiceren. Engels heeft werelden voor mij geopend die ik zonder Engels nooit had kunnen openen.

Doordat binnen het onderwijs alleen enkele standaardvariëteiten Engels aan leerlingen worden aangeboden, wordt hun wereld desondanks vaak beperkt tot een gedeelte van de Verenigde Staten en Engeland. Hoewel zij Engels leren, herkennen zij de taal vooral in de enkele accenten die zij in hun lessen regelmatig te horen hebben gekregen. De nieuwsgierigheid naar de taal- en cultuurrijke wereld waar deze leerlingen in leven wordt voor deze leerlingen beperkt tot een westerse samenleving. Zij lopen daarmee veel mis.

Ik geloof het echt: leerlingen hebben het recht op blootstelling aan een breder scala aan accenten in de Engelse taal binnen hun Engelse les. Naast dat dit meer inzicht geeft in zichzelf en de ander, in de breedte van de wereld, wil ik ook een aantal andere redenen hiervoor benoemen.

Ik heb regelmatig in mijn lessen opgemerkt dat leerlingen het spreken van Engels vermijden uit eigen onzekerheid. Ze geloven in deze gevallen vaak dat de manier waarop hun Engels klinkt onvoldoende lijkt op de voorbeelden van Engels die zij in de klas hebben gehoord. Hierdoor voelen zij zich inadequaat en onvoldoende geschikt om een Engels gesprek te oefenen, laat staan in het “echte” leven te voeren. De EU spreekt niet voor niks uit dat de nadruk in taalonderwijs moet liggen op actieve communicatie. In lijn hiermee zijn de vernieuwde eindtermen voor het vak Engels ingericht onder de noemers communicatie en taal- en cultuurbewustzijn. Hoe meer leerlingen in aanraking komen met verschillende accenten die zij niet al als de standaard zien, hoe makkelijker ze die accenten, maar ook hun eigen accenten, zullen accepteren. Niet alleen verlaagt dit dus de drempel voor leerlingen om te kunnen oefenen met taal en zich daar ook verder in te ontwikkelen, maar het bevordert bij leerlingen ook een gevoel van eigenwaarde en zelfacceptatie. 

Niet alleen zou dit initiatief bijdragen aan de persoonsvorming en de socialisatie van leerlingen, maar het zal hen ook helpen op het gebied van kwalificatie. De luistertoetsen die Cito jaarlijks produceert en die door veel scholen in het land worden gebruikt voor leerlingen in de bovenbouw presenteren leerlingen met een breder scala aan accenten dan waar leerlingen vanuit hun methodes veelal kennis mee maken. Vanuit mijn eigen ervaring, bevestigd door mijn collega’s in de bovenbouw, hebben leerlingen vaak moeite met het begrijpen van deze accenten ten opzichte van algemene Britse accenten. Zeker aangezien het SLO heeft aangekondigd overeenkomstig de nieuwe eindtermen binnenkort ook luisteren onderdeel te maken van de nieuwe centraal examens, hebben leerlingen er baat bij als zij in voorbereidingen voor deze toetsen en examens kennis mogen maken met verschillende accenten in de lessen.

Tegelijkertijd is het voor de meeste docenten niet haalbaar om in de voorbereiding van een les bewust op zoek te gaan naar materiaal waarin verschillende accenten voorkomen. Hier hebben zij simpelweg onvoldoende tijd voor beschikbaar. Ik zie zelf ook in dat ik hier niet altijd de tijd voor zal hebben. Door de aanwezigheid van een online verzameling van materialen om uit te grijpen, hoop ik dit proces te vergemakkelijken, voor  mezelf en elke docent die met mij taalonderwijs wil wat niet alleen kennisverbredend, maar vooral ook wereldvergrotend is.